Czym jest faktoring?

Faktoring – podstawowa definicja.

Faktoring to rodzaj transakcji handlowej polegającej na wykupie od przedsiębiorstw – zwanych w tym przypadku – faktorantami, nieprzeterminowanych wierzytelności przez wyspecjalizowane instytucje, świadczące takie usługi. Instytucje takie nazywamy faktorami. Wierzytelności dotyczą zazwyczaj należności wynikających z dostaw towarów i usług.

Najprościej rzecz ujmując: firma A sprzedała firmie B określone towary. By nie czekać na płatność dokonaną przez kontrahenta, w drodze cesji zbyła prawo do wystawionej faktury na rzecz firmy C. Firma C zapłaciła firmie A większość należności i zajęła się odebraniem środków od firmy B. Co ciekawe, na popularności zyskuje tzw. mikrofaktoring, skierowany do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, realizowany także online.

Faktoring nie musi ograniczać się do transakcji kupna i sprzedaży faktur. Mogą wiązać się z nim także dodatkowe usługi, takie jak prowadzenie rozliczeń, inkaso należności, monitoring płatności czy też windykacje.

 

Faktoring pełny czy niepełny?

Wyróżniamy kilka rodzajów faktoringu. Podstawowy podział rozróżnia faktoring pełny oraz niepełny. Faktoring pełny nazywany jest również właściwym (bez regresu), a niepełny – niewłaściwym (z regresem).

Różnica pomiędzy nimi związana jest z ryzykiem i odpowiedzialnością za niewypłacalność dłużnika: w przypadku faktoringu pełnego bierze je na siebie faktor czyli instytucja wykupująca fakturę, w drugiej sytuacji – faktorant czyli wystawca faktury.  W praktyce firmy, które korzystają z pełnej wersji usługi, po sprzedaży faktury otrzymują od faktora zaliczkę wynoszącą do 90% kwoty należności. Pozostałą część uzyskują wtedy, gdy termin płatności mija, a faktor odzyskuje pieniądze od dłużnika. Gdy faktura nie zostaje opłacona, a windykacja kończy się niepowodzeniem, faktorant nie zwraca otrzymanej wcześniej zaliczki.

Inaczej jest, gdy korzystamy z usługi niepełnej. Utrzymujące się zadłużenie skutkuje wystąpieniem przez faktora z regresem o zwrot zaliczki. To rozwiązanie – mimo większego ryzyka – jest częściej wybierane przez przedsiębiorców, którzy kierują się głównie niższą ceną takich usług.

Przedsiębiorstwa mogą również zdecydować się na faktoring mieszany. Ryzyko niewypłacalności dłużnika w tej opcji jest dzielone pomiędzy faktora i faktoranta, uwzględniając ustalone uprzednio limity.

 

Jawny, tajny i półotwarty

Innym kryterium podziału jest fakt informowania dłużnika o podjęciu faktoringu. Najpopularniejsze są usługi jawne, kiedy to dłużnik jest natychmiast powiadamiany o zawarciu stosownej umowy cesji na mocy której jego zobowiązanie względem faktoranta – wystawcy faktury, przechodzi na faktora – firmę faktoringową. Powiadomienia zwykle dokonuje firma faktoringowa. Kontrahent w tej sytuacji dokonuje zapłaty na konto wskazane przez tę instytucję a nie na konto wystawcy faktury.  

W faktoringu tajnym należności otrzymuje faktor, dzięki przekazaniu przez faktoranta informacji dłużnikowi o zmianie rachunku do zapłaty, bez powiadomienia dłużnika o fakcie dokonania cesji wierzytelności.Ten rodzaj usługi jest zazwyczaj wykorzystywany w przypadku faktoringu niepełnego.

Stosowany jest także faktoring półotwarty. Dłużnik dowiaduje się o sprzedaży jego faktury wtedy, gdy faktor wzywa go do uregulowania płatności.

 

Zaliczkowy, dyskontowy, wymagalnościowy

Faktoringi mogą być również podzielone ze względu na moment, w którym dochodzi do zapłaty za wierzytelność podlegającą transakcji. W ten sposób wskazać można m.in. na faktoring zaliczkowy. Faktorant otrzymuje od faktora zaliczkę, której wysokość związana jest z wartością całej transakcji oraz terminem jej spłaty. Pozostała część wpływa, gdy należność zostaje uregulowana przez kontrahenta – może to być rzeczywisty termin płatności lub czas, uwzględniający opóźnienia. Wyróżnić tu można także faktoring dyskontowy (faktorant uzyskuje należną kwotę tuż po zawarciu umowy, pomniejszoną o prowizję faktora) oraz faktoring wymagalnościowy (faktorant otrzymuje wierzytelność wtedy, gdy zobowiązanie zostaje w pełni uregulowane).